Bệnh về rối loạn tâm thần

RỐI LOẠN HOANG TƯỞNG DAI DẲNG ĐÁNG SỢ NHƯ THẾ NÀO?

RỐI LOẠN HOANG TƯỞNG DAI DẲNG ĐÁNG SỢ NHƯ THẾ NÀO?

Những người bị rối loạn hoang tưởng dai dẳng vẫn có thể sống và làm việc bình thường như bao người. Nhưng đôi lúc họ gây ra những gánh nặng cho người thân, gia đình và xã hội.

rối loạn hoang tưởng dai dẳng đáng sợ như thế nào?

Rối loạn hoang tưởng dai dẳng được hiểu như thế nào?

Rối loạn hoang tưởng dai dẳng là biểu hiện của rối loạn tâm thần thuộc phổ phân liệt. Đặc điểm của bệnh này là sự phát triển của một hay nhiều hoang tưởng có liên quan với nhau và có sự tồn tại dai dẳng có khi suốt đời.

Bệnh có thể bắt nguồn từ: bị truy hại, nghi bệnh, tự cao, kiện cáo, ghen tuông, có thể có từng thời kỳ có trầm cảm, ảo giác. Tỉ lệ bệnh 0,05 - 0,1% dân số, thường khởi phát ở tuổi giữa thành niên.

Nguyên nhân gây bệnh

Hiện nay vẫn chưa xác định rõ nguyên nhân gây ra tình trạng rối loạn này, nhưng các yếu tố di truyền, đặc điểm nhân cách, hoàn cảnh sống,… có liên quan trong cơ chế bệnh sinh của bệnh.

Chẩn đoán

Chẩn đoán xác định

- Chẩn đoán theo tiêu chuẩn chẩn đoán theo ICD 10

Có một hoang tưởng hoặc một nhóm các hoang tưởng có liên quan với nhau. Nội dung hoang tưởng khác nhau:

  • Hoang tưởng bị truy hại
  • Hoang tưởng kiện cáo
  • Hoang tưởng liên hệ
  • Hoang tưởng tự cao
  • Hoang tưởng nghi bệnh
  • Hoang tưởng ghen tuông

Thời gian tồn tại ít nhất 3 tháng

Các tiêu chuẩn của tâm thần phân liệt không được đáp ứng đầy đủ.

Không có bất kỳ một loại ảo giác dai dẳng nào (nhưng đôi khi có thể có ảo thanh nhất thời, nhưng không phải là tiếng nói của người thứ ba hoặc những lời bàn luận liên tục).

Các triệu chứng trầm cảm có thể xuất hiện ngắt quãng, tuy nhiên các hoang tưởng tồn tại ở thời điểm không có rối loạn cảm xúc.

Không có bằng chứng của rối loạn tâm thần thực tổn hay rối loạn loạn thần liên quan sử dụng chất tác động tâm thần.

Các thể lâm sàng

  • Rối loạn hoang tưởng (F22.0)
  • Các rối loạn hoang tưởng dai dẳng khác (F22.8)
  • Rối loạn hoang tưởng dai dẳng không biệt định (F22.9)

Chẩn đoán phân biệt

  • Loạn thần thực tổn
  • Rối loạn nhân cách paranoid
  • Phản ứng paranoid nhất thời
  • Tâm thần phân liệt paranoid
  • Rối loạn loạn thần liên quan sử dụng chất tác động tâm thần

Cận lâm sàng

Các xét nghiệm cơ bản

- Xét nghiệm máu: huyết học, sinh hoá, vi sinh (HIV, VGB, VGC)

- Xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm tìm chất ma tuý, huyết thanh chẩn đoán giang mai….

Chẩn đoán hình ảnh, thăm dò chức năng

- X-Quang tim phổi, siêu âm ổ bụng

- Điện não đồ, điện tâm đồ, lưu huyết não, siêu âm doppler xuyên sọ…Trong một số trường hợp sử dụng CT scanner sọ não, MRI sọ não…

Các trắc nghiệm tâm lý

- Trắc nghiệm tâm lý đánh giá triệu chứng dương tính và âm tính PANSS

- Trắc nghiệm nhân cách: EPI, MMPI, trắc nghiệm tâm lý khác như BDI, Zung, HDRS, HARS, HAD, MMSE…

Phương pháp điều trị

Nguyên tắc điều trị

- Người bệnh rối loạn hoang tưởng dai dẳng luôn cho mình là không bị bệnh từ chối nhập viện vì vậy điều trị thường là điều trị cưỡng chế và phải điều trị lâu dài, chủ yếu là liệu pháp hóa dược, cần phát hiện và can thiệp sớm.

- Đơn trị liệu trước, khi đáp ưng kém hoặc không có đáp ứng thì sử dụng đa trị liệu phối hợp 2 loại an thần kinh khác nhau, hạn chế phối hợp từ 3 loại an thần kinh trở lên.

- Người bệnh được theo dõi chặt chẽ quá trình sử dụng thuốc để phát hiện và xử trí kịp thời các tác dụng phụ của thuốc an thần kinh.

- Theo dõi bệnh nhân thường xuyên để họ sử dụng thuốc liên tục với mục đích là những biểu hiện rối loạn cảm xúc, hành vi ở mức độ thấp nhất mà gia đình và xã hội chấp nhận được. Phát hiện và giải quyết kịp thời các yếu tố thúc đẩy bệnh tái phát.

- Điều trị duy trì sau cơn loạn thần đầu tiên, quản lý, theo dõi phòng tái phát tại cộng đồng. Sử dụng các liệu pháp tâm lý phối hợp trong quá trình điều trị.

Sơ đồ/ Phác đồ điều trị: liệu pháp hóa dược+ liệu pháp tâm lý

Liệu pháp hóa dược:

Chọn một hoặc hai hoặc ba thuốc trong số các thuốc sau:

Các thuốc an thần kinh cổ điển:

  • Chlorpromazin: viên 25mg, ống 25mg, liều 50-250mg/24 giờ
  • Levomepromazin: viên 25mg, liều 25-250mg/24 giờ
  • Haloperidol: viên 1,5mg, viên 5 mg, ống 5mg, liều 5-30mg/24 giờ
  • Thioridazin: viên 50mg, liều 100-300mg/ngày

Các thuốc an thần kinh không điển hình (mới):

  • Amisulpirid: viên 50mg, 200mg, 400mg, liều 200-800mg/24giờ
  • Clozapin: viên 25mg, 100mg, liều 50-800mg/24 giờ
  • Risperidon: viên 1mg, 2mg, liều 1-12mg/24 giờ
  • Olanzapin: viên 5mg, 10mg, liều 5-30mg/24 giờ
  • Quetiapin: viên 50mg, 200mg, 300mg, liều 600-800 mg/ ngày
  • Aripiprazol: viên 5mg, 10 mg, 15mg, 30mg, liều 10-15 mg/ngày, (tối đa là 30 mg/ngày)

Liều sử dụng thuốc an thần kinh có thể cao hơn tùy thuộc tình trạng bệnh và đáp ứng của bệnh nhân.

Các thuốc an thần kinh có tác dụng kéo dài: Nên sử dụng an thần kinh có tác dụng kéo dài cho bệnh nhân không tuân thủ điều trị thuốc đều hàng ngày. Trước khi sử dụng thuốc an thần kinh chậm nên sử dụng an thần kinh tác dụng nhanh tương ứng để thăm dò sự đáp ứng thuốc của bệnh nhân.

  • Haldol decanoat: ống 50mg/ml, tiêm bắp sâu 25-50mg/ lần, (4 tuần tiêm nhắc lại)
  • Flupentixol decanoat ống 20mg/ml, tiêm bắp sâu 20-40mg/ lần, 2-4 tuần tiêm nhắc lại.
  • Fluphenazin decanoat ống 25mg/ml, tiêm bắp sâu 12,5-50mg/ lần,(tối đa là 100 mg/ngày), 3-4 tuần tiêm nhắc lại.
  • Aripiprazol, liều tiêm 300mg hoặc 400mg, 4 tuần tiêm nhắc lại

Điều trị phối hợp: tùy trường hợp cụ thể, điều trị phối hợp với các thuốc sau:

- Nhóm thuốc bình thần, giải lo âu: Nhóm benzodiazepins: diazepam, lorazepam, bromazepam, alprazolam,… non-benzodiazepins: etifoxine HCL, sedanxio, zopiclon…

- Nhóm thuốc chẹn beta giao cảm: propanolol…

- Thuốc chống trầm cảm: SSRI, TCA, SNRI, NaSSa…

- Thuốc chỉnh khí sắc: Muối valproat, Divalproex, carbamazepin, oxcarbazepin, …..

- Dinh dưỡng: Bổ sung dinh dưỡng, vitamin, khoáng chất: vitamin nhóm B, chế độ ăn, nuôi dưỡng đường tĩnh mạch…

- Nuôi dưỡng tế bào thần kinh: piracetam, ginkgo biloba, vinpocetin, choline alfoscerate, nicergoline, …

- Thuốc hỗ trợ gan, thuốc tăng cường chức năng nhận thức…

Theo dõi điều trị

Phát hiện sớm và xử trí ngay các tác dụng phụ của thuốc:

- Hội chứng ngoại tháp (loạn trương lực cơ cấp, bồn chồn bất an do thuốc, hội chứng giống Parkinson): Thuốc ức chế men cholinesterase (Trihexyphenidyl, Benztropin), thuốc chẹn beta giao cảm, thuốc bình thần. Lưu ý hội chứng an thần kinh ác tính cần được phát hiện sớm và theo dõi điều trị tại khoa hồi sức tích cực.

- Rối loạn chuyển hóa cần theo dõi định kỳ (thông qua chỉ số cơ thể BMI và các xét nghiệm sinh hóa máu 3 – 6 tháng/ lần), phát hiện và điều trị sớm. Theo dõi công thức bạch cầu 3 tháng/lần ở bệnh nhân sử dụng clozapin. Loạn động muộn: sử dụng giãn cơ, bình thần, Vitamin E, kháng cholinergic,…

Liệu pháp tâm lý

  • Sử dụng nhiều loại liệu pháp tâm lý, liệu pháp tâm lý cá nhân giúp bệnh nhân hiểu về bệnh tật của mình.
  • Liệu pháp gia đình, liệu pháp nhóm, liệu pháp âm nhạc…tạo điểm tựa cho bệnh nhân hòa nhập cộng đồng.

Liệu pháp lao động và phục hồi chức năng

  • Nguyên lý là cho bệnh nhân bắt đầu hoạt động ở mức độ mà khả năng của họ cho phép đạt được để xây dựng lại lòng tin.
  • Từng bước nâng cao mức độ hoạt động theo khả năng cao nhất mà họ không cảm thấy bị căng thẳng.
  • Phục hồi chức năng nghề nghiệp cần chú ý đến môi trường xã hội, kinh tế văn hóa nơi họ sống.

Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, quản lý, điều trị và duy trì tránh tái phát tại cộng đồng

Phương pháp phòng bệnh

  • Người bệnh cần rèn luyện tính tự lập
  • Tranh bị stress
  • Theo dõi người bệnh thường xuyên, các yếu tố di truyền
  • Tiếp tục theo dõi người bệnh sau khi ra viện

*Bài viết tham khảo từ Bộ Y Tế

Tham khảo thêm bài viết RỐI LOẠN CƠ THỂ HÓA GÂY RA HỆ LỤY NHƯ THẾ NÀO? để biết thêm thông tin

Đang xem: RỐI LOẠN HOANG TƯỞNG DAI DẲNG ĐÁNG SỢ NHƯ THẾ NÀO?

Viết bình luận

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.
0 sản phẩm
0₫
Xem chi tiết
0 sản phẩm
0₫
Đóng